• Сайт города Волковыска - новости города, района, Беларуси.

Люстрадзён на сёньня

Люстрадзён на сёньня

У 1892 годзе (канкрэтная дата невядомая) у Ваўкавыску нарадзіўся габрэйскі прадпрымальнік і сіянісцкі актывіст, старшыня юдэнрата (габрэйскай рады) ў гета Беластока ў 1941-1943 гг. Эфраім БАРАШ.

Нарадзіўся ў габрэйскай сям’і. Атрымаў адукацыю ў Нямеччыне, працаваў там у якасьці інжынера. У маладым узросьце далучыўся да сіянісцкага руху. Падчас Першай сусьветнай вайны жыў са сваёй сям’ёй у Расеі. Пасьля вайны вярнуўся ў родны Ваўкавыск. Займаўся прадпрымальніцкай дзейнасьцю, прымаў актыўны ўдзел у габрэйскіх арганізацыях, затым стаў кіраўніком мясцовай сіянісцкай арганізацыі.

У 1934 годзе пераехаў у Беласток. Абраны кіраўніком Беластоцкай габрэйскай абшчыны. У пачатку 30-х гг. наведаў Палестыну, у мэтах падрыхтоўкі сям’і да эміграцыі.

У канцы чэрвеня 1941 года, калі нямецкія войскі занялі Беласток, кіраўніком юдэнрата ў гета Беластока, створанага 31 ліпеня 1941 г. па распараджэньні нацыстаў, быў прызначаны рабін Гэдалья Разэнман, яго намесьнікам — Бараш. Праз 2 месяцы старшынёй стаў Бараш.

Барашу было вядома аб масавых забойствах габрэяў нацыстамі. Каб выратаваць габрэяў ад зьнішчэньня арганізаваў жыцьцё ў гета і назіраў за працай на прадпрыемствах — у надзеі на тое, што людзі могуць выратавацца, калі будуць занятыя на работах, істотных для эканомікі Нямеччыны.

Ілюзіі былі жорстка расьсеяны: немцы пачалі масавую ліквідацыю габрэяў Беластока. Падчас першай «акцыі» яны забілі тысячу чалавек і 10 тысяч адправілі ў лагер сьмерці ў Трэблінцы. Тады ў Беластоцкім гета была створана габрэйская падпольная арганізацыя, якая занялася сабатажам на нямецкіх прадпрыемствах; вырабляла зброю, заклікала габрэяў далучыцца да актыўнага супраціву. Бараш хацеў выратаваць жыхароў гета, хоць бы частку зь іх. Ён пераконваў падпольшчыкаў не прадпрымаць самастойных дзеяньняў без ўзгадненьня зь ім: «Бо я загадзя пазнаю, калі нешта будзе адбывацца». Нягледзячы на рознагалосьсі, паміж Барашам і падпольшчыкамі ўсталяваліся нядрэнныя адносіны, Бараш дапамагаў падпольшчыкам. Факты уплыву на ўзаемаадносіны Бараша з падпольлем: аўтарытэт Бараша ў гета; у пэўнай ступені паважлівасьць Бараша да меркаваньняў падпольшчыкаў; шчырая вера Бараша ў магчымасьць выратаваньня хоць бы часткі габрэяў гета.

Гэтая гатоўнасьць юдэнрата прынесьці ў ахвяру частку габрэяў дзеля выратаваньня жыцьця астатніх падзейнічала расслабляльна, нават дэмаралізуюча на рашэньне падпольля ў адносінах да «акцыі» лютага 1943 года, калі немцы запатрабавалі ад юдэнрата выдаць 6300 габрэяў. «Акцыя» працягвалася 7 дзён, у яе ходзе было забіта 12 тысяч чалавек. Паўстаньне так і не пачалося. Пасьля «акцыі» адносіны паміж юдэнратам і падпольшчыкамі былі разарваныя. Бараш працягваў лічыць, што пакінутыя ў жывых пасьля лютаўскай «акцыі» дажывуць да канца вайны. Падпольшчыкі заклікалі рыхтавацца да паўстаньня, каб ні адзін габрэй больш не патрапіў жывым у рукі немцаў. Рознагалосьсі паміж падпольшчыкамі і юдэнратам нават не дазволілі габрэям падрыхтавацца да новай «акцыі» ў жніўні 1943 года, якая паклала канец габрэйскага гета Беластока і габрэйскага жыцьця ў Беластоку наогул. Такі быў канец 200-гадовай гісторыі габрэяў Беластока. Сьляды габрэйскага жыцьця і барацьбы былі сьцёртыя з твару зямлі 16 жніўня 1943 г., калі нямецкія войскі пры падтрымцы танкаў атакавалі гета. Большасьць паўстанцаў загінула ў баі, але асобныя групы супраціўляліся на працягу месяца. 40000 габрэяў з гета былі вывезены немцамі ў канцлагеры.

У 1943 годзе Бараш разам з жонкай і іншымі членамі юдэнрата трапіў у канцэнтрацыйны лагер, дзе загінуў у кастрычніку.



Комментарии от авторизованных пользователей видны всем пользователям сразу, анонимные только после модерации!

Войдите Или зарегистрируйтесь

Добавить комментарий

Последение комментарии

Люстрадзён на сёньня

Любопытно было бы взглянуть на документы, коренной волковычанин )))


Люстрадзён на сёньня

Хватит клеветать на спец службы. Не знаешь - не пиши. У меня 7 поколений жителей Волковыска ,на всех...


«Прасіце Бога, каб нас уз’яднаў…» Шчыры расповед остарбайтэра з Падароску

кто автор, мне понравилось


В Волковыске проводятся раскопки захоронений

Да я тоже слышал .один мой знакомый говарил что его хотели вытащить. но не смогли .пригоняли танк...