• Сайт города Волковыска - новости города, района, Беларуси.

Скарб XV–XVI стст. з-пад Ваўкавыска: папярэднія вынікі даследаванняў

Увосень 2014 г. каля Ваўкавыска Гродзенскай вобласці на ўзараным полі быў знойдзены вялікі грашовы скарб.

Увесь комплекс знаходзіўся ў адным месцы, верагодна, у нейкім драўляным сундуку, бо былі знойдзены яго амаль спарахнелыя фрагменты з жалезнымі пласцінамі. Скарб складаўся з 9006 манет XV–XVI стст. і быў схаваны ў самым канцы XVI ст.: малодшыя манеты – олькушскі солід і рыжскі траяк 1590 гг.; старэйшыя – недатаваныя каронныя паўгрошы пачатку XV ст. караля польскага Ягайлы (1377–1392). Усяго ў скарбе 7 грашовых наміналаў: двайны пенязь, солід, паўгрош, шылінг, грош, трохграшовік і чатырохграшовік.

Манеты, якія ўваходзяць у склад скарбу, выпушчаны 16 эмісійнымі цэнтрамі і эмітаваны 10 рознымі дзяржавамі ці дзяржаўнымі ўтварэннямі:
– Вялікае Княства Літоўскае: 7040 экз.;
– Каралеўства Польскае: 1295 экз.;
– Прусія (герцагства): 372 экз.;
– Свідніца (горад): 173 экз.;
– Легніца-Брэг (княства): 60 экз.;
– Чэшскае Каралеўства: 38 экз.;
– Брандэнбург (маркграфства): 12 экз.;
– Тэўтонскі ордэн: 13 экз.;
– Глогаўскае княства: 2 экз.;
– Цешынскае княства: 1 экз.

Па дзяржаўнай прыналежнасці ўсе манеты скарбу можна падзяліць на тры вялікія групы: ВКЛ, Польшчы і іншыя (малюнак 1). Як бачна на малюнку, больш за тры чвэрці ўсіх манет было выпушчана ў ВКЛ. Гэта не дзіўна, бо на працягу ўсяго XVI ст. літоўскія манеты панавалі на мясцовых фінансава-грашовых рынках.

scarb1

малюнак 1

Калі казаць аб уласна літоўскіх манетах, то больш за палову ад іх агульнай колькасці было выпушчана ў часы Жыгімонта Аўгуста (1544–1572) (малюнак 2). Даволі цікавым нам падаецца факт, што манет Аляксандра ў скарбе больш, чым манет Жыгімонта Старога (1506–1544), і гэта на самы канец XVI ст.! Патрапілі ў скарб і раннія манеты Жыгімонта III Вазы (1588–1632) 1588–1590 гг. выпуску. Апошніх усяго 7 экзэмпляраў.

малюнак 2

малюнак 2

Другой даволі буйной групай манет з’яўляюцца эмісіі Каралеўства Польскага (малюнак 3). Больш за палову ад усіх каронных манет прыпадае на выпускі Жыгімонта Старога. У скарбе прадстаўлена прадукцыя ўсіх манетных двароў.

малюнак 3

малюнак 3

Усе астатнія манеты, якія не ўвайшлі ў першыя дзве групы па дзяржаўнай прыналежнасці, былі вылучаны намі ў асобную групу (малюнак 4). Стракатасць складу скарбу сведчыць аб даволі разнастайным грашовым абарачэнні ў канцы XVI ст.

малюнак 4

малюнак 4

Упершыню ў адным скарбе сустракаюцца разам дзве розныя групы манет: пражскія грошы і тэўтонскія шылінгі. Апошніх у складзе скарбаў на сёння невядома. Адзінкавыя знаходкі ёсць, аднак іх вельмі мала. Пражскія грошы прадстаўлены эмісіямі Уладзіслава II (1471–1516) і Фердынанда I (1526–1562).

У скарбы з тэрыторыі Беларусі яны ніколі не траплялі. Усеваладу Юргенсону вядомы адзінкавыя знаходкі пражскіх грошай вышэйадзначаных каралёў, аднак пацвярджэння гэтаму аўтар, на жаль, не прыводзіць.

Сёння адкрытым застаецца пытанне і аб грашовай сістэме, у якую ўваходзілі пражскія грошы і тэўтонскія шылінгі ў канцы XVI ст. Вельмі цікавымі і перспектыўнымі нам падаюцца будучыя даследаванні аб курсах розных манет і наміналаў напрыканцы XVI ст. праз аналіз складу гэтага дэпазіту.

На вялікі жаль, прадстаўлены дэпазіт перастаў быць адзіным комплексам ужо ў момант свайго выяўлення, і агульнага здымка скарбу нам атрымаць так і не ўдалося.

Цяпер гэты скарб з’яўляецца найбуйнейшым па колькасна-якасным складзе з манетных комплексаў, што былі выяўлены і зафіксаваны на тэрыторыі Беларусі.

karachМагістр гістарычных навук,
аспірант кафедры гісторыі Беларусі,
археалогіі і дапаможных гістарычных
дысцыплін факультэта гісторыі,
турызму і камунікацый
ГрДУ імя Я. Купалы Андрэй КАРАЧ



Комментарии

Анонимный пользователь 2018/01/14 09:15 / Ответить

в статье нет классифицирована "разбивка" по номиналам,хотя это важно при исследовании таких комплексов
можно было это сделать,хотя-бы для монет ВКЛ (как наиболее многочисленной группы,тем более что она имеет непосредственное отношение к государственному образованию на территории которого этот депозит был спрятан,и на территории которого осуществлялась чеканка)
преобладание в комплексе 4-х грошевиков Сигизмунда Августа могло-бы свидетельствовать о уровне благосостояния бывшего владельца
большой период времени (от пенязей Ягайло до ранних монет Сигизмунда 3-го (практически 200 лет) говорит о том что это семейные сбережения,передававшиеся по наследству
ждём научно обоснованных выводов о характере и причинах образования такого редкого сочетания разных монет в едином комплексе


Комментарии от авторизованных пользователей видны всем пользователям сразу, анонимные только после модерации!

Войдите Или зарегистрируйтесь

Добавить комментарий

Последение комментарии

Люстрадзён на сёньня

Любопытно было бы взглянуть на документы, коренной волковычанин )))


Люстрадзён на сёньня

Хватит клеветать на спец службы. Не знаешь - не пиши. У меня 7 поколений жителей Волковыска ,на всех...


«Прасіце Бога, каб нас уз’яднаў…» Шчыры расповед остарбайтэра з Падароску

кто автор, мне понравилось


В Волковыске проводятся раскопки захоронений

Да я тоже слышал .один мой знакомый говарил что его хотели вытащить. но не смогли .пригоняли танк...