• Сайт города Волковыска - новости города, района, Беларуси.

У вераснi 1939 года стала больш Савецкага Саюза, але не Беларусi

У роднай Гародні сёння свята. Выступы, канцэрты, шашлыкі. Уладныя ідэолагі вырашылі менавіта у гэты дзень адзначаць чарговую гадавіну першай ўзгадкі каралеўскага горада ў Іпац’еўскім летапісу.

Як у савецкай, так і ў сённяшняй Беларусі адзначаюць дату 17 верасня 1939 года, калі амаль уся тэрыторыя Беларусі апынулася ў складзе аднаго дзяржаўнага ўтварэння. Жахлівы парадокс: беларусы святкуюць пачатак Другой сусветнай вайны…

Якое значэнне мелі падзеі верасня 39-га? Што гэта было для беларусаў? Вызваленне Заходняй Беларусі ад “польскага гнёту” і ўз’яднанне народа ці сталінска-гітлераўская агрэсія супраць Польшчы і савецкая акупацыя Заходняй Беларусі?

Уз’яднанне беларускай зямлі, якое адбылося на самым пачатку вайны, безумоўна, было пазітыўнай і важнай падзеяй у гістарычным лёсе беларусаў у ХХ ст. Але яго нельга разглядаць асобна ад падзей Другой сусветнай вайны і палітыкі маскоўскіх уладаў у Беларусі.
І савецкая, і сёняшняя беларуская прапаганда здолелі шмат каго пераканаць у тым, што вайна пачалася не ў верасні 1939 года, а ў чэрвені 1941-га, што адзіным агрэсарам была нацысцкая Германія, што Чырвоная армія толькі вызваляла беларусаў і ўкраінцаў. Хоць памяць жыхароў Заходняй Беларусі аказалася мацнейшай за прапаганду. На пытанне, калі пачалася вайна, мясцовыя жыхары сталага веку адказваюць: “у верасні 39-га”.

Пытанне варта ставіць больш шырока: якое значэнне верасень 1939 года меў для Еўропы, для ўсяго свету? Наша беларуская гісторыя – гэта толькі частка еўрапейскай і сусветнай гісторыі. Для беларусаў, як для ўсяго свету, верасень 39-га – гэта пачатак Другой сусветнай вайны, пачатак вялікай трагедыі. Полымя гэтага пажару дашчэнту выпаліла беларускую зямлю. Сёння мы ўжо кажам, што загінуў амаль кожны трэці.

І не толькі ад рук нацыстаў.

Падзеі верасня 1939 года сталі наступствам падпісаных у жніўні ў Маскве тайных пратаколаў “пакту Молатава-Рыбентропа”, у выніку чаго і пачалася сусветная вайна. (Хацеў напісаць вядомага пакту, але палова жыхароў наўшай краіны пра гэта так і не ведаюць). Гітлер і Сталін дзялілі Еўропу. Польшча стала першай ахвярай хаўруснікаў. Пры гэтым як Германія, так і СССР парушылі падпісаныя раней з Польшчай пакты аб ненападзе.

Безумоўна, беларуская нацыя мела права на ўз’яднанне. І яно адбылося б, раней ці пазней. Як адбылося ўз’яднанне польскай нацыі, раздрабнёнай у выніку падзелаў Рэчы Паспалітай у другой палове XVIII стагоддзя.

Савецкая прапаганда выкарыстала ідэю ўз’яднання Беларусі для распаўсюджвання сталінізму. І агітацыя часта спрацоўвала. У Заходняй Беларусі было шмат людзей, якія паддаліся на бальшавіцкую агітацыю. Але даваць свабоду беларускаму народу Крэмль не збіраўся. Агульнавядома, што ў БССР была фасадная дзяржаўнасць, нэндза, ГУЛАГ, прымусовыя калгасы, вынішчэнне нацыянальнай інтэлігенцыі. Гэта закранула большасць сямей і нашу таксама: мая бабуля Вольга была выслана ў Казахстан і адтуль ужо не вярнулася.

Мы добра ведаем, што нельга ідэалізаваць і міжваенную Польшчу ў адносінах да беларусаў. Начальнік дзяржавы Юзаф Пілсуцкі спачатку шчыра абяцаў ім культурную аўтаномію і выступаў на мітынгу ў Менску на добрай беларускай мове. У нас на Гарадзеншчыне паўстаў шырокі адраджэнцкі беларускі рух, у большасці вёсак былі ствараныя структуры Таварыства Беларускай Школы. Але хутка настроі уладнай эліты ў Варшаве змяніліся і яна пачала праводзіць палітыку асіміляцыі. Паспрыяла гэтаму і Масква, якая спрытна пачала ствараць камуністычныя арганізацыі з сеткі ТБШ. Напрыканцы 1930-х гадоў у Заходняй Беларусі ўжо не засталося аніводнай беларускай школы, не прызнаваўся факт існавання беларусаў-каталікоў. Беларускае насельніцтва часта адчувала сябе людзьмі “другога гатунку”. Мой дзед, якога звалі таксама Аляксандр Мілінкевіч, сын і ўнук рэпрэсаваных паўстанцаў 1863 году, быў адным з актывістаў беларускага руху на Гарадзеншчыне ў 1920-я гады і адсядзеў у польскай турме за сваю барацьбу за беларускае школьніцтва.

І не дзіва, што частка беларусаў адгукнулася на абяцанкі камуністаў і ўрачыста вітала прыход Чырвонай арміі. Аднак гэтая радасць вельмі хутка змянілася расчараваннем, а потым спадзяваннем на тое, што бальшавікі прыйшлі ненадоўга.

Сапраўды, новая ўлада паводзіла сябе як акупанты. А як па-іншаму трактаваць тыя перамены, што яна прынесла? Мае бацькі, што настаўнічалі у той час у Гародні часта ўспаміналі жахлівыя ночы, калі людзі чакалі чарговых арыштаў, і абавязковыя вузельчыкі з самым неабходным, якія рыхтаваліся з вечару. Вядома, што ў нашым горадзе расстрэлы “ворагаў народа” адбываліся на тэрыторыі гарадской турмы і ў прыгарадным лесе “Пышкі”.

Вядома, што галоўнай ахвярай стала мясцовае польскае насельніцтва, але рэпрэсіі закранулі ўсіх. Абвяшчаючы пра “вызваленне беларусаў”, савецкія ўлады знішчылі апошні магутны беларускі асяродак, які дзейнічаў у Вільні. Быў тайна арыштаваны і загінуў у ГУЛАГу “патрыярх” беларускага руху Антон Луцкевіч.

Нацыяналізацыя прамысловасці і гандлю абярнулася чэргамі і дэфіцытам амаль на ўсе віды тавараў і прадукты. Вёска была прыціснутая падаткамі і ліквідацыяй “кулакоў”, пад якую папаў і мой другі дзед Іван Баран. Спачатку яго разам са старэйшымі сынамі сельскі камітэт беднаты вырашыў расстраляць як “контру”, але потым абмежаваліся канфіскацыяй усёй маёмасці.

Людзі, якія перажылі “першых саветаў”, з жартам казалі, што яны былі “добрыя”, бо хутка зніклі.

Ці можна сёння гаварыць пра “вызваленне”, пра вялікія поспехі ў развіцці эканомікі і культуры Заходняй Беларусі, а таксама пра “некоторые издержки командно-административной системы”?

Упэўнены, што ў верасні 1939 года стала больш Савецкага Саюзу, але не Беларусі.

Аляксандр Мілінкевіч, лідар ПАГА “Рух “За Свабоду”

Фота euroradio.fm



Комментарии

настаўнік 2016/09/18 21:10 / Ответить

Зразумела, бальшавікі прынеслі з сабой рабскую працу ў калгасе, бязбожнасць... і інш...
Аднак польская ўлада ў міжваенны час так здзеквалася з беларусаў, якіх нават дэпутаты сейма называлі жывёламі, нашых дзяцей лічылі дэбіламі (таму што 2 гады ў першыя класах тыя ніяк не разумелі па польску)...
І савецкія галодныя безбройныя салдаты, першымі словамі якіх былі "бабушка, дайце хлеба" ўспрымаліся як свае...
Лепшыя і адэкватныя польскія сучасныя гісторыкі - К. Гамулка, Е. Тамашэўскі і інш. прызнаюць, што менавіта польскі ўрад адштурхнуў беларусаў ад сябе, і нашы з радасцю сустракалі саветы....зняважлівая палітыка паланізацыі, калі зачыняліся школы (з 514 засталося 12 польскабеларускіх), не будаваліся прадпрыемствы, безпрацоўная і бязпраўная бел моладзь уцякала да камуністаў... Ўсё гэта прывяло да таго, што бальшавікі і СССР сталі "нашымі"...
Тут нас хоць лічылі за людзей...
а не прапаноўвалі, як дэпутат Шантэр у сейме, ізаляваць беларускіх дзяцей у канцлагерах, каб праз пару год без бацькоў тыя вывучылі польскі ензык і сталі на ім думаць...

А рэпрэсіі 1939-1940-года былі... Асабліва ў адносінах да польскіх асаднікаў і іх сем'яў, што з 1920-х гадоў, атрымаўшы на Заходняй Беларусі лепшыя землі, данасілі паліцыі, і ніяк не жадалі наладжваць нармальныя зносіны з беларусамі...

ДАдам, што сам не пераварваю бальшавікоў, маю сяброў палякаў і шаную польскіх настаўніц. якія ў міжваенны час абаранялі нашых дзетак і даказвалі інспектарам, што спачатку навучыце дзяцей польскай мове, а пасля давайце кантрольныя пісаць...


Александр Терех 2016/09/19 14:07 / Ответить

Вось написанае вышэй и кажа нам пра тое, што тольки беларус павинен быць гаспадаром на сваей зямли. И ниякия саюзы и вунии нам не патрэбны


Олег 2016/10/17 19:11 / Ответить

Автор статьи пытается проблему с больной головы переложить на здоровую (начало второй мировой войны), при этом вообще не рассматривает что изначально белорусы и русские как и украинцы вообще один народ, да и не вспоминает насильственное навязывание католичества в более ранние времена (массовое истребление православных священников) Историю во все времена пытаются переписать под себя - читайте современников тех времен, в том числе и разных точек зрения на события.


Александр 2016/10/20 19:56 / Ответить

Олег, а вы знаете как на беларуских землях прививали православие? Напомню, массовым истреблением язычников. И еще до 1385г. северо-запад государства оставался языческим, и уже этих язычников стали обращать в католичество. А потом еще было униатство. А до сих пор еще много есть православных церквей, которые строились и были католическими, и не найдете ни одного костела, который был бы ранее церковью. И никогда беларусы, украинцы и руские не были одним народом, никогда. Даже, якобы русские, которые живут сейчас на территории РФ, никогда не были одним народом. Да они даже и рускими не были. Читайте побольше, и поменьше смотрите киселевосоловьевского телевизора.


Комментарии от авторизованных пользователей видны всем пользователям сразу, анонимные только после модерации!

Войдите Или зарегистрируйтесь

Добавить комментарий

Последение комментарии

Ва Украіне дэмантаваны апошні помнік Леніну

Весь мир насилия мы разрушим До основания, а затем Мы наш, мы новый мир построим, Кто был ничем,...


Ва Украіне дэмантаваны апошні помнік Леніну

О народе и его благосостоянии надо думать. "Весь мир насилья мы разрушим до основанья , а затем.....


Фашисты и коммунисты. Праздники наших убийц

Статья заслуживает внимания и поверхностно даёт нам картину исторического развития общества. Именно...


Фашисты и коммунисты. Праздники наших убийц

Хорошая статья. Своевременная. В утиль эти памятники Ленину свести все на недостроенный завод на Нов...


Фашисты и коммунисты. Праздники наших убийц

Всё путём написано. На свалку истории эти КПССы и нациков. Только республиканцы!


Фашисты и коммунисты. Праздники наших убийц

Это фанатичная точка зрения как мне кажется, сравнивать фашистов с совецкими людьми. Парад двух войс...


Фашисты и коммунисты. Праздники наших убийц

Автору безграничное уважение! Спасибо за Ваши слова!


Фашисты и коммунисты. Праздники наших убийц

Удар под дых. Спасибо за линк на БЕЛАРУССКИЙ ЖУРНАЛ! Не знал, что в Беларуси есть ещё что почитать о...


Фашисты и коммунисты. Праздники наших убийц

Для умных людей давно фашизм и коммунизм одно и то же. А мечтают о СССР и комунизме как раз те самые...


У вераснi 1939 года стала больш Савецкага Саюза, але не Беларусi

Олег, а вы знаете как на беларуских землях прививали православие? Напомню, массовым истреблением язы...