• Сайт города Волковыска - новости города, района, Беларуси.

Люстрадзён на сёньня

Люстрадзён на сёньня

12 траўня 1909 года (па іншых дадзеных — 15 траўня) у вёсцы Бойдаты на Ваўкавышчыне нарадзіўся дзеяч беларускага міжваеннага руху ў Заходняй Беларусі, дырэктар Беларускай Друкарні імя Францішка Скарыны ў Вільні Язэп НАЙДЗЮК.

Па вайне ён апынуўся ў Польшчы ў горадзе Інаўроцлаў, дзе да мерці хаваўся ад пераследу савецкіх уладаў пад чужым прозвішчам.

Вучыўся ў сярэдняй школе ў Бойдатах і Вярэйках Ваўкавыскага павета. Пасля сканчэння школы паступіў у Свіслацкую настаўніцкую семінарыю, аднак з фінансавых прычын быў вымушаны перапыніць навучанне. Увосень 1925 г. перабраўся ў Вільню, напачатку працаваў на транспарце. Як вольны слухач, навучаўся на гістарычным факультэце Віленскага ўніверсітэта. Далучыўся да беларускага нацыянальнага руху, чаму спрыялі беларускія дзеячы ў Вільні Ф. Ярэміч і А. Станкевіч. Працаваў друкаром у Беларускай друкарні імя Ф. Скарыны, хутка стаў яе дырэктарам (1926—1941 гг.). Належаў да БХД. Рэдагаваў часопіс «Шлях моладзі» (1929-39 гг.), адзін з найбольш папулярных у Заходняй Беларусі. Часопіс быў зачынены польскімі ўладамі, у жніўні 1939 г. рэдактар Я. Найдзюк, выдаўцы і члены рэдакцыйнай калегіі арыштаваныя і зняволеныя ў лагеры Картуз-Бяроза. Вызвалены пасля заняцця Бярозы часцямі Чырвонай Арміі (верасень 1939 г.), вярнуўся ў Вільню, працягваючы працу ў беларускіх нацыянальных арганізацыях, таксама пасля перадачы Вільні савецкім урадам Літве. Аўтар папулярнага нарысу гісторыі Беларусі «Беларусь учора і сёння» (1940 г.).

У час Другой сусветнай вайны з восені 1941 г. жыў у Менску, працаваў у школьным інспектараце. Спачатку займаўся выданнем часопіса «Беларуская школа». З канца 1942 г. стаў тэхнічным кіраўніком «Выдавецтва школьных падручнікаў і літаратуры для моладзі ў Менску» (ВШПЛМ), супрацоўнічаў з менскімі газетамі. Быў намеснікам члена Галоўнай рады Беларускай народнай самапомачы. У 1943 г. (на вокладцы 1944 г.) у Менску было выпушчана (кірылічным шрыфтам) другое, значна пашыранае выданне кнігі «Беларусь учора і сёння», якая ў 1944 г. выкарыстоўвалася як падручнік у школах на тэрыторыі Генеральнай акругі Беларусь.

Улетку 1944 г.  выехаў у Нямеччыну, жонка з дзецьмі засталася ў Беларусі. Пасля вайны Я. Найдзюк, хаваючыся ад савецкай дзяржбяспекі, пераехаў у Польшчу, дзе жыў у Інаўроцлаве пад імем Юзафа Александровіча. Працаваў дырэктарам Куяўскай друкарні, якую пабудаваў у пачатку 1970-х гг., быў вядомым у горадзе адмыслоўцам-паліграфістам. Займаўся мясцовым краязнаўствам («Inowroclaw i okolice»). Пісаў артыкулы ў беларускую эмігранцкую прэсу, сувязь з беларускім рухам падтрымліваў праз свайго брата Чэслава Найдзюка, які жыў у Амерыцы. Вёў ліставанне з Л. Геніюш, Ю. Туронкам, К. Грынкевічам і інш. Аўтар некролагаў, ўспамінаў, захаваліся дзённікі Юзафа Александровіча, а таксама папулярны падручнік гісторыі Беларусі для моладзі «Пазнавайма гісторыю беларускага народу» (напісаны ў 1960-я гг., застаўся ў рукапісе).

Памёр 14 лютага 1984 г. Пахаваны ў Інаўроцлаве.

На 20-я ўгодкі (14.02.2004 г.) смерці грамадскасць Інаўроцлава ўшанавала яго памяць адкрыццём памятнай шыльды на друкарні, імшой у касцёле св. Юзафа, навукова-папулярнай сесіяй («Józef Aleksandrowicz — Jazep Najdziuk (1909—1984). Osoba i dzieło») і выстаўкай, прысвечанай Язэпу Найдзюку (Юзафу Александровічу). У 2006 годзе жыхары Інаўроцлава ўсталявалі мэмарыяльную шыльду на будынку, у якім жыў Язэп Найдзюк. І толькі адна Ваўкавышчына маўчыць, нібыта не ведае імя выдатнага земляка.

Фота Беларуская Нацыянальная Памяць 



Комментарии

Бубноў А. 2012/05/12 21:46 / Ответить

З вялікай павагай адношуся да дзейнасці Я. Найдзюка ў міжваенны час на тэрыторыі Заходняй Беларусі.
Сённяшняя гістарыяграфія і беларускія аўтарытэтныя колы не хочуць вызначаць, хто ў гады вайны спрабаваў выжыць і займацца беларускай справай, а хто імкнуўся лізаць фашысцкі бок. А гісторыя Вялікай Айчыннай зараз займае самае галоўнае месца і таму складана спрабаваць пазнаёміць з прадстаўнікамі беларускага несавецкага руху нашу грамадскасць. Таксама вельмі часта раней спрабавалі махляроў і авантурыстаў абвесціць нацыянальнымі героямі, таму трэба вельмі асцярожна даследаваць лёс прэтэндэнтаў на дадзены тытул.


Комментарии от авторизованных пользователей видны всем пользователям сразу, анонимные только после модерации!

Войдите Или зарегистрируйтесь

Добавить комментарий

Последение комментарии

Волковыск в старых фотографиях

Проект "Волковыск в старых фотографиях" действующий? Почти случайно забрела, увидела фото пробабушки...


Деревня Шнипово

где можно прочитать историю деревни?


Волковыск в старых фотографиях

wiktar, вы пишете "у нас". Вы сейчас живете в Волковыске? Не знаете случайно, сохранились ли книги р...


Последнее Купалье деревни Шауличи

Жесть (((


В те времена былинные…

Спасибо за статью и фотографии. С ностальгией вспоминала те времена. На фотографии узнала наши две г...


Бой в деревне Ятвезь

Оно конечно – смерть фашистам , но а как же МИРНЫЕ ЖИТЕЛИ ???? Разбомбили остатки деревни , да...