• Сайт города Волковыска - новости города, района, Беларуси.

Люстрадзён на сёньня

12 траўня 1909 года (па іншых дадзеных — 15 траўня) у вёсцы Бойдаты на Ваўкавышчыне нарадзіўся дзеяч беларускага міжваеннага руху ў Заходняй Беларусі, дырэктар Беларускай Друкарні імя Францішка Скарыны ў Вільні Язэп НАЙДЗЮК.

Па вайне ён апынуўся ў Польшчы ў горадзе Інаўроцлаў, дзе да мерці хаваўся ад пераследу савецкіх уладаў пад чужым прозвішчам.

Вучыўся ў сярэдняй школе ў Бойдатах і Вярэйках Ваўкавыскага павета. Пасля сканчэння школы паступіў у Свіслацкую настаўніцкую семінарыю, аднак з фінансавых прычын быў вымушаны перапыніць навучанне. Увосень 1925 г. перабраўся ў Вільню, напачатку працаваў на транспарце. Як вольны слухач, навучаўся на гістарычным факультэце Віленскага ўніверсітэта. Далучыўся да беларускага нацыянальнага руху, чаму спрыялі беларускія дзеячы ў Вільні Ф. Ярэміч і А. Станкевіч. Працаваў друкаром у Беларускай друкарні імя Ф. Скарыны, хутка стаў яе дырэктарам (1926—1941 гг.). Належаў да БХД. Рэдагаваў часопіс «Шлях моладзі» (1929-39 гг.), адзін з найбольш папулярных у Заходняй Беларусі. Часопіс быў зачынены польскімі ўладамі, у жніўні 1939 г. рэдактар Я. Найдзюк, выдаўцы і члены рэдакцыйнай калегіі арыштаваныя і зняволеныя ў лагеры Картуз-Бяроза. Вызвалены пасля заняцця Бярозы часцямі Чырвонай Арміі (верасень 1939 г.), вярнуўся ў Вільню, працягваючы працу ў беларускіх нацыянальных арганізацыях, таксама пасля перадачы Вільні савецкім урадам Літве. Аўтар папулярнага нарысу гісторыі Беларусі «Беларусь учора і сёння» (1940 г.).

У час Другой сусветнай вайны з восені 1941 г. жыў у Менску, працаваў у школьным інспектараце. Спачатку займаўся выданнем часопіса «Беларуская школа». З канца 1942 г. стаў тэхнічным кіраўніком «Выдавецтва школьных падручнікаў і літаратуры для моладзі ў Менску» (ВШПЛМ), супрацоўнічаў з менскімі газетамі. Быў намеснікам члена Галоўнай рады Беларускай народнай самапомачы. У 1943 г. (на вокладцы 1944 г.) у Менску было выпушчана (кірылічным шрыфтам) другое, значна пашыранае выданне кнігі «Беларусь учора і сёння», якая ў 1944 г. выкарыстоўвалася як падручнік у школах на тэрыторыі Генеральнай акругі Беларусь.

Улетку 1944 г.  выехаў у Нямеччыну, жонка з дзецьмі засталася ў Беларусі. Пасля вайны Я. Найдзюк, хаваючыся ад савецкай дзяржбяспекі, пераехаў у Польшчу, дзе жыў у Інаўроцлаве пад імем Юзафа Александровіча. Працаваў дырэктарам Куяўскай друкарні, якую пабудаваў у пачатку 1970-х гг., быў вядомым у горадзе адмыслоўцам-паліграфістам. Займаўся мясцовым краязнаўствам («Inowroclaw i okolice»). Пісаў артыкулы ў беларускую эмігранцкую прэсу, сувязь з беларускім рухам падтрымліваў праз свайго брата Чэслава Найдзюка, які жыў у Амерыцы. Вёў ліставанне з Л. Геніюш, Ю. Туронкам, К. Грынкевічам і інш. Аўтар некролагаў, ўспамінаў, захаваліся дзённікі Юзафа Александровіча, а таксама папулярны падручнік гісторыі Беларусі для моладзі «Пазнавайма гісторыю беларускага народу» (напісаны ў 1960-я гг., застаўся ў рукапісе).

Памёр 14 лютага 1984 г. Пахаваны ў Інаўроцлаве.

На 20-я ўгодкі (14.02.2004 г.) смерці грамадскасць Інаўроцлава ўшанавала яго памяць адкрыццём памятнай шыльды на друкарні, імшой у касцёле св. Юзафа, навукова-папулярнай сесіяй («Józef Aleksandrowicz — Jazep Najdziuk (1909—1984). Osoba i dzieło») і выстаўкай, прысвечанай Язэпу Найдзюку (Юзафу Александровічу). У 2006 годзе жыхары Інаўроцлава ўсталявалі мэмарыяльную шыльду на будынку, у якім жыў Язэп Найдзюк. І толькі адна Ваўкавышчына маўчыць, нібыта не ведае імя выдатнага земляка.

Фота Беларуская Нацыянальная Памяць 


Комментарии

Бубноў А. 2012/05/12 21:46

З вялікай павагай адношуся да дзейнасці Я. Найдзюка ў міжваенны час на тэрыторыі Заходняй Беларусі.
Сённяшняя гістарыяграфія і беларускія аўтарытэтныя колы не хочуць вызначаць, хто ў гады вайны спрабаваў выжыць і займацца беларускай справай, а хто імкнуўся лізаць фашысцкі бок. А гісторыя Вялікай Айчыннай зараз займае самае галоўнае месца і таму складана спрабаваць пазнаёміць з прадстаўнікамі беларускага несавецкага руху нашу грамадскасць. Таксама вельмі часта раней спрабавалі махляроў і авантурыстаў абвесціць нацыянальнымі героямі, таму трэба вельмі асцярожна даследаваць лёс прэтэндэнтаў на дадзены тытул.


Только авторизованные пользователи могут оставлять комментарии!

Войдите Или зарегистрируйтесь

Последение комментарии

Бой в деревне Ятвезь

Оно конечно – смерть фашистам , но а как же МИРНЫЕ ЖИТЕЛИ ???? Разбомбили остатки деревни , да...


Люстрадзён на сёньня

Я считаю что для того то бы твоим именем назвали улицу города, то человек должен для этого города и...


Люстрадзён на сёньня

После таких высказываний Вовы, я совершенно согласен с Вами Анна....."Нет слов"


Люстрадзён на сёньня

Вова - а ты кто собственно, фамилию хоть напиши - НЕТ МЫ НАЗОВЁМ улицу именем ВИНИ И БУЛЬДОГА !!!


Ровно двадцать лет назад волковысская Смена-01 сыграла на своем поле с БАТЭ

В том сезоне и отец мой играл Виктор Дусенок.Ему в Борисове голову разбили во время игры.Так врачи Б...


Ровно двадцать лет назад волковысская Смена-01 сыграла на своем поле с БАТЭ

Можно добавить ещё одного игрока того матча Вадим Мацевило (в настоящее время игрок команды "ЧАЙКА"...


Ровно двадцать лет назад волковысская Смена-01 сыграла на своем поле с БАТЭ

ну хоть как-то мы вошли в положительную историю...